โครงการยกระดับคุณภาพการอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์

“การพัฒนาการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ สู่ทักษะการมีวิจารณญาณ ด้วยวิธีการให้ “นั่งร้าน” เพื่อความเฉลียวฉลาด”

 

ความเป็นมา

            การอ่านถือเป็นการเปิดประตูสู่โลกแห่งการเรียนรู้ที่สำคัญสถานการณ์การอ่านของเด็กเยาวชนไทยยังคงมีปัญหา โดยพบว่า เยาวชนไทยอายุ 15 ปีถึง 83% สอบตกการอ่านจากการประเมินผลทักษะการอ่าน โดย PISA ปี 2015 ของเยาวชนอายุ 15 ปี พบว่า นักเรียนไทยส่วนใหญ่สอบตกวิชาการอ่าน โดยมีคะแนนอยู่ในระดับ 2 หรือต่ำกว่าเกณฑ์ถึง 83% นอกจากนี้ยังพบแนวโน้มคะแนนการอ่านของนักเรียนไทยโดยรวมลดต่ำลง จากปี 2012 ถึง 2015 ลดลงถึง 32 คะแนน อีกทั้งยังพบความเหลื่อมล้ำทางการเรียนรู้จากทักษะการอ่านระหว่างนักเรียนจากพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑลที่มีคะแนนสูงกว่านักเรียนพื้นที่อื่นๆ โดยห่างจากภาคที่มีคะแนนต่ำสุดคือภาคอีสานตอนล่างมากกว่าครึ่งระดับ หรือเท่ากับการเรียนรู้ที่ต่างกันเกือบหนึ่งปี
จากสภาพปัญหา แนวโน้มการพัฒนา ตลอดจนเป้าหมายการศึกษาของชาติ ในด้านการอ่าน การเขียน มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในการยกระดับคุณภาพการศึกษา โดยเฉพาะระดับประถมศึกษา ซึ่งเป็นระดับช่วงชั้นแรกของการศึกษาภาคบังคับ ที่มุ่งเน้นทักษะพื้นฐานด้านการอ่าน การเขียน การคิดคำนวณ ทักษะการคิดพื้นฐาน การติดต่อสื่อสาร กระบวนการเรียนรู้ทางสังคม และพื้นฐานความเป็นมนุษย์ การพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างสมบูรณ์และสมดุลทั้งในด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ สังคม และวัฒนธรรม โดยเน้นจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ
ในปีงบประมาณ 2562 ยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ตามพระราโชบาย ยุทธศาสตร์ที่ 3 การยกระดับคุณภาพการศึกษา ได้กำหนดโครงการหลัก คือโครงการยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ด้านการอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ได้กำหนดเป้าหมายด้วยการพัฒนาศักยภาพครูโดยการนำองค์ความรู้ที่ได้จากผลงานของคณาจารย์ในมหาวิทยาลัย     ราชภัฏนครราชีมา เพื่อนำไปสู่ครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีความเป็นมืออาชีพ และที่สำคัญที่สุดคือ เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและคุณภาพของผู้เรียนในโรงเรียน โดยเฉพาะเรื่องการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ จึงนับเป็นความตระหนักในปัญหาและความสำคัญของการพัฒนาสู่ความเข้มแข็งและยั่งยืนในคุณภาพผู้เรียน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา จึงได้ออกแบบวิธีการพัฒนาด้วยการบูรณาการการทำงานร่วมกันของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และจังหวัดนครราชสีมา

ดังนั้น ในการดำเนินงานครั้งนี้ จึงได้กำหนดโรงเรียนที่เป็นกลุ่มเป้าหมายที่สำคัญ คือ  1)เป็นโรงเรียนที่มีนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑-๓ มีความต้องการพัฒนาด้านการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ มากที่สุดอย่างแท้จริง 2)  เป็นโรงเรียนที่มีความประสงค์จะเข้าร่วมโครงการด้วยความเต็มใจ และ 3) เป็นโรงเรียนที่มีเหตุผลพิเศษอื่นที่ส่วนราชการเห็นควรเข้าร่วมโครงการ(หมายถึงโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา เนื่องจากเป็นแหล่งทดลองนวัตกรรมของคณะครุศาสตร์)  ซึ่งการดำเนินการคัดเลือกโรงเรียน ได้สร้างข้อตกลงและบันทึกความเข้าใจร่วมกับหัวหน้าส่วนราชการทั้ง 9 หน่วยงานหลัก ในการสร้างในการพิจารณาคัดเลือกโรงเรียนเพื่อเข้าร่วมโครงการ จำนวน 40 แห่ง นอกจากนี้ การดำเนินโครงการได้กำหนดพื้นที่เฉพาะเพิ่มเติมตามแนวนโยบายของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา คือ พื้นที่เป้าหมาย 33 หมู่บ้าน จาก 17 อำเภอ และพิจารณาคัดเลือกโรงเรียนที่เข้ารับการพัฒนาอีก 110 แห่ง  รวมทั้งหมด 151 แห่ง รวมทั้งได้กำหนดกิจกรรม/วิธีดำเนินการที่แสดงถึงความคุ้มค่าในการพัฒนาโรงเรียน ที่ประกอบด้วย การสร้างความตระหนักให้ผู้เกี่ยวกับกับการจัดการศึกษาทั้งในระดับหัวหน้าส่วนราชการระดับจังหวัด เขตพื้นที่ และสถานศึกษา อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษาต่อไป

 

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์ทั่วไป  
เพื่อวางรากฐานและยกระดับคุณภาพการศึกษาด้านการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์
ในจังหวัดนครราชสีมา ด้วยการบูรณาการการทำงานระหว่างบุคลากรภายในมหาวิทยาลัยและนอก
มหาวิทยาลัย สู่คุณภาพด้านการอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา
  วัตถุประสงค์เฉพาะ

1. เพื่อจัดทำสารสนเทศด้านการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา

ของสถานศึกษาที่เข้ารับการพัฒนาในจังหวัดนครราชสีมา 

           2.  เพื่อส่งเสริมให้ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษาและนักเรียน ในโรงเรียนที่เข้ารับการ
พัฒนามี Mind set ด้านการอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์ 

           3.  เพื่อพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ด้านการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียน
ระดับประถมศึกษา ของสถานศึกษาในจังหวัดนครราชสีมา 

           4.  เพื่อพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารและครูผู้สอนระดับประถมศึกษาให้สามารถส่งเสริม/ออกแบบ
การเรียนรู้และจัดการเรียนการสอนที่ส่งเสริมการอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์เพื่อพัฒนาวิชาชีพได้

           5.  เพื่อพัฒนาครูของครู(คณาจารย์) ครู และบุคลากรทางการศึกษา ผู้สอนระดับประถมศึกษา
เป็นนักวิจัยหน้าใหม่ตามเกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการการวิจัยแห่งชาติ  

           6.  เพื่อพัฒนาการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน ระดับประถมศึกษาใน
จังหวัดนครราชสีมา

 

การดำเนินงาน
         

            มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา เล็งเห็นความสำคัญของการยกระดับคุณภาพการศึกษา ตามยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏ เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ตามพระราโชบาย ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนในจังหวัดนครราชสีมาให้สามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มศักยภาพในยุคศตวรรษที่ 21 จึงกำหนดแนวทางการดำเนินงานดังนี้
           แนวคิดในการพัฒนา “การอ่าน การเขียนและการคิดวิเคราะห์ เป็นเครื่องมือสําคัญในการเรียนรู้ของผู้เรียนทุกกลุุ่มสาระการเรียนรู้และทุกระดับชั้น” ดังนั้นเพื่อเป็นการต่อยอดการจัดการศึกษาของหน่วยงานหลักที่ในการจัดศึกษาขั้นพื้นฐาน และเพื่อเป็นต่อยอดในการยกระดับคุณภาพการศึกษา จึงกำหนดแนวคิดในการพัฒนาการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ ด้วยการพัฒนาทักษะการมีวิจารณญาณ เนื่องจากเป็นทักษะที่จําเป็นสําหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 อีกทั้งยังทักษะที่ต้องใช้ความคิด พิจารณา วิเคราะห์ สังเคราะห์และประเมินผลในเนื้อหาหรือเหตุการณ์ที่เป็นปัญหาขัดแย้งโดยอาศัยความรู้ ความคิด ประสบการณ์ของตน เพื่อนำไปสู่การตัดสินใจในการปฏิบัติด้วยความเหมาะสม
          กระบวนการพัฒนาคุณภาพครูสู่ผู้เรียน โดยใช้ชุดนวัตกรรม “การพัฒนาการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ สู่ทักษะการมีวิจารณญาณ โดยวิธีการให้นั่งร้าน สู่ความเฉลียวฉาด” โดยการให้ความรู้ใน 2 เรื่อง คือ ทักษะการมีวิจารณญาณ (Critical thinking) และ วิธีการให้นั่งร้าน (Scaffolding)
         

            1. ทักษะการมีวิจารณญาณ หมายถึง การพิจารณาสิ่งที่อ่าน ฟัง ดู แล้วพิจารณาว่าจะเชื่อหรือไม่ เพื่อนําไปใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจ ประกอบด้วย 14 ทักษะย่อย ได้แก่ ข้อคิดเห็น ข้อเท็จจริง อ้างเป็นผู้รู้ เป็นเหตุเป็นผล ขัดแย้งกันมั้ย ไม่อยู่กับร่องกับรอย เกี่ยวข้องกันหรือเปล่า กํากวม คลุมเครือ ไม่รู้เรื่อง ข้อมูลครบมั้ย ลวงให้เข้าใจผิด เหมารวม มีส่วนได้ส่วนเสีย โฆษณาชวนเชื่อ ข้อมูลล้าสมัย และอย่าด่วนสรุป ทั้งนี้ดำเนินการพัฒนาครูด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการ การฝึกปฏิบัติจริงในสถานศึกษา และการสะท้อนผลการพัฒนา โดยจัดทำสื่อประกอบการเรียนรู้ด้วยตนเองสำหรับครู คือ วีดิทัศน์เรื่อง “จากนั่งร้านสู่ความเฉลียวฉลาดเกี่ยวกับทักษะการมีวิจารณญาณ” เพื่อให้ครูได้สามารถศึกษาด้วยตนเอง ตามความพร้อม ความสนใจ อีกทั้งง่ายและสะดวกในการนำไปใช้ต่อไป  
         

            2. วิธีการให้นั่งร้าน หมายถึง วิธีการจัดกิจกรรมเพื่อช่วยให้นักเรียนไปถึงจุดมุ่งหมายสูงสุดในการเรียน หรือการป้องกันไม่ให้นักเรียนมีอุปสรรคในการเรียนด้วยการให้ความช่วยเหลือทีละน้อยๆที่เหมาะสมกับ จังหวะ เวลา โอกาส และสถานที่ สามารถให้นั่งร้านได้ทั้งก่อนเรียน ระหว่างเรียน และหลังเรียน โดยมีแนวคิดพื้นฐานมาจากทฤษฎีวัฒนธรรมเชิงสังคม ของ Lev Vygosky ที่เห็นว่าปฏิสัมพันธ์ทางสังคมจะเป็นพื้นฐานในการพัฒนาสติปัญญา ซึ่งเห็นว่าผู้เรียนไม่สามารถแก้ปัญหาด้วยตนองได้ แต่การเรียนรู้ สื่อสารพูดคุยกับครู เพื่อนและสังคม จะส่งผลให้ผู้เรียนเรียนรู้ได้ดี และจะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาความคิดของตนเอง โดยที่ระดับการเรียนรู้ของนักเรียน อาจแบ่งเป็น 3 ระดับคือ ไม่สามารถทําได้ ทําได้ถ้าได้รับความช่วยเหลือจากผู้อื่น และทําได้ด้วยตนเอง ดังนั้น วิธีการให้นั่งร้าน จึงเป็นการแก้ปัญหาหรือการป้องกันปัญหาด้วยการพัฒนาการเรียนรู้จากระดับความสามารถของนักเรียนที่เป็นอยู่ไปจนถึงระดับศักยภาพของพัฒนาการสูงสุด  จากแนวคิดนี้ การให้นั่งร้านจึงเป็นการออกแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนบรรลุตามเป้าหมายที่กําหนด จากพื้นฐานที่ง่ายๆ ไปถึงระดับสูงสุดจนทําได้ด้วยตนเอง ทั้งนี้ในการดำเนินการพัฒนาครู ให้สามารถใช้วิธีการนั่งร้าน โดยจัดทำเป็นสื่อ “แอพพิเคชั่น” มีลักษณะเป็นบท “Scenario” เทคนิคการให้วิธีการ “นั่งร้าน” และตัวอย่างใบงาน เพื่อให้ครูใช้ในการศึกษา เรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ทุกที่ ทุกเวลา ตามความพร้อม ความต้องการ และความสนใจ โดยที่เทคนิคการให้นั่งร้านในการพัฒนาครั้งนี้ สรุปได้เป็น 24 เทคนิค ได้แก่ เทคนิค จากง่ายไปยาก  ใกล้ตัวไปไกลตัว  สั้นไปยาว  รูปธรรมไปนามธรรม  จากที่รู้ไปสู่ที่ไม่รู้  น้อยไปมาก บอกเป้าหมาย  บอกภูมิหลัง  สรุปสั้นๆ  ไปศึกษาค้นคว้ามาก่อน  ทําให้รู้ก่อน ทําให้ดูก่อน ให้ได้สัมผัส  หยุด ถาม ทบทวน  ให้ทําเครื่องหมาย ตั้งคําถาม จดบันทึก  เรียนรู้จากคนเก่งก่อน  โยงกับเรื่องที่เคยรู้มาก่อน  ให้กราฟิก/ภาพ
แยกย่อยก่อน  อุปมา อุปไมย  วางเค้าโครง เติมความในช่องว่าง  ใช้ภาษาของตัวเองก่อน  ให้ feedback
ร่วมด้วยช่วยกัน
จากนั้น ผู้บริหารสถานศึกษา ซึ่งมีบทบาทในการส่งเสริม สนับสนุน กำกับ ติดตามและนิเทศการใช้นวัตกรรมของครูเพื่อพัฒนาผู้เรียน จะได้กำหนดแนวทางหรือวิธีการ ในการนำสู่การปฏิบัติให้เกิดผลอย่างแท้จริง ส่วนครูที่เข้ารับการพัฒนา ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการนำสู่การปฏิบัติจริงจะได้ออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ในรายวิชาและระดับชั้นที่รับผิดชอบ โดยใช้นวัตกรรมที่ได้รับการพัฒนา  นำไปสู่ปฏิบัติจริงในสถานศึกษา และการเขียนรายงานวิจัยในชั้นเรียนเพื่อสะท้อนผลการพัฒนาเป็นรายโรงต่อไป

 

การประเมินผล
         การกำกับ ติดตาม และประเมินผลการยกระดับคุณภาพการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ โดยใช้ชุดนวัตกรรม   “การพัฒนาการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์ สู่ทักษะการมีวิจารณญาณ โดยวิธีการให้นั่งร้าน สู่ความเฉลียวฉาด” เป็นการดำเนินการโดยความร่วมมือจากบุคลากรทางการศึกษาทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย ซึ่งดำเนินการกำกับ ติดตาม และประเมินผล โดย

  1. การประเมินความสามารถของนักเรียน
  2. การประเมินความสามารถของครู
  3. การประเมินความพึงพอใจต่อโครงการ

 

คณะกรรมการดำเนินงาน

โครงการยกระดับคุณภาพการอ่านการเขียนและการคิดวิเคราะห์
ตามยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏ เพื่อพัฒนาท้องถิ่น ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๒

 

ที่ปรึกษา
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อดิศร  เนาวนนท์                      รักษาราชการแทนอธิการบดี
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รัฐกรณ์  คิดการ                        คณบดีคณะครุศาสตร์

ผู้ทรงคุณวุฒิ/เขียนบทบรรยาย
รศ.ดร นาตยา ปิลันธนานนท์                                          ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรและการสอน

เสียงบรรยาย
นางสาวดวงใจ ปานสันเทียะ                                          ประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัยราชภัฏ

ฝ่ายจัดทำวีดิทัศน์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วันวิสาข์  โชรัมย์                       มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา    
อาจารย์กิติกร  ทิพนัด                                                     มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   
อาจารย์ปิยนุช  วงค์กลาง                                               มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

ควบคุมการผลิต
อาจารย์จิรศักดิ์  วิพัฒน์โสภากร                                     มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

อินโฟกราฟิกแอนิเมชั่น
นายสุรเชษฐ์ ศรีสวัสดิ์

เว็บแอปพลิเคชั่น
นายสันติพัฒน์  ไชยนิล
นางสาววรรณวิสา วรชมพู

ผู้รับผิดชอบโครงการ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. สิรินาถ  จงกลกลาง                 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

 

คณะทำงาน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. สิรินาถ  จงกลกลาง                มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.บุญเสนอ ตรีวิเศษ                   มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัยม์

ดร.จิรัฐิพร  ไทยงูเหลือม                                              มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ปทุมวดี  ล้ำเลิศ                          มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา    

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. วาสนา  กีรติจำเริญ                มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา    

ดร.นนทิยา  จันทร์เนตร                                              มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา    

ดร.อรรถวิทย์  สิงห์ศาลาแสง                                     มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา    

ดร.จตุพล  จันทร์ทิพย์                                                มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

ดร.สายใจ  ปอสูงเนิน                                                มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

อาจารย์หทัยวรรณ  มณีวงษ์                                      มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา   

นางสาวศิราณี กันชัย                              ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดนครราชสีมา

นางสาวสำราญ ตั้งศรีทอง                     ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดนครราชสีมา
นางปิญดา  กิติบุตร                                 ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดนครราชสีมา
นางสุพร ธรรมบันเทิง                             ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2                           
นายองอาจ วิชัยสุชาติ                            ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2                           
นายเกรียงศักดิ์ คัมภิรา                           ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 7                           
นายธุวนนท์ บาลโพธิ์                             ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านบ่อทอง
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4
นางสาวพัทฐรินทร์  โลหา